Một góc Quảng Nam (nay thuộc Đà Nẵng) mộc mạc, yên bình, khác xa sự tấp nập của Hội An hay Mỹ Sơn (Ảnh: Sưu tầm)

I. Quảng Nam (nay thuộc Đà Nẵng) Không Chỉ Có Hội An & Mỹ Sơn Đâu Mấy Ní Ơi!

Chào mấy ní, mỗi khi nhắc đến Quảng Nam (nay thuộc Đà Nẵng), phản xạ đầu tiên của mấy ní là gì? Chắc chắn là Phố cổ Hội An rực rỡ đèn lồng, hay Thánh địa Mỹ Sơn hùng vĩ đúng không? Đúng! Nhưng mấy ní ơi, nếu tui nói câu chuyện về nơi đây chỉ dừng lại ở đó thì… chưa hết câu chuyện đâu nghen!

Quảng Nam (nay thuộc Đà Nẵng), vùng đất của những cuộc giao thoa văn hóa Chăm Pa và Đại Việt, còn ẩn giấu cả một “kho báu” các di tích, làng nghề, và dấu tích lịch sử ít được nhắc tới. Đây mới chính là nơi chứa đựng cả bề dày lịch sử, sự tinh hoa của nghệ nhân xưa, và một vẻ đẹp yên bình, hoang sơ mà nhiều khi ta vô tình lãng quên.

2025 rồi, tui muốn cùng mấy ní “quay ngược thời gian”, khám phá những nơi này. Vừa lạ, vừa sâu sắc, lại không hề đông đúc. Hãy cùng nhau tìm về cái “hồn xưa” chân thật của xứ Quảng nhé!

Quảng Nam (nay thuộc Đà Nẵng) vẫn còn nhiều di tích, làng nghề và dấu tích lịch sử ít người biết, nằm nép mình giữa đồng quê yên ả (Ảnh: Sưu tầm)

II. Di Tích Ẩn Mình: Hai Điểm Đến “Chứa Cả Một Câu Chuyện”

Để bắt đầu hành trình khám phá Quảng Nam (nay thuộc Đà Nẵng) khác biệt, tui gợi ý hai điểm đến cực kỳ đáng giá, mỗi nơi là một mảnh ghép quan trọng của lịch sử.

1. Phật Viện Đồng Dương – Dấu Tích Kinh Đô Phật Giáo Chămpa Cổ Xưa

Mấy ní có tin không, ngay tại Quảng Nam (nay thuộc Đà Nẵng) từng tồn tại một “kinh đô – trung tâm Phật giáo” vĩ đại của vương quốc cổ Chămpa, có tầm ảnh hưởng đến cả Đông Nam Á đương thời? Đó chính là Phật viện Đồng Dương.

Phật viện Đồng Dương nhuốm màu thời gian (Ảnh: Sưu tầm)

  • Địa chỉ: Bình Định Bắc, Thăng Bình, Quảng Nam (nay thuộc Đà Nẵng).
  • Cách đi: Lộ trình di chuyển từ Cầu Rồng đến Phật viện Đồng Dương: https://maps.app.goo.gl/iD1uUtmqUdrhbDQ57 
  • Lịch sử và Điểm nổi bật:
    • Phật viện được xây dựng từ khoảng năm 875 dưới thời Vua Chămpa Indravarman II. (Nguồn Cục Di Sản Văn Hóa)
    • Nơi đây từng là một tổ hợp kiến trúc đồ sộ, bao gồm tu viện, đền tháp và khu hoàng cung, đánh dấu một trường phái nghệ thuật riêng biệt: Nghệ thuật Đồng Dương.
    • Các cuộc khai quật đã tìm thấy nhiều hiện vật, tượng Phật, tượng Hộ pháp, tác phẩm điêu khắc độc đáo, mang dấu ấn pha trộn giữa nghệ thuật Chămpa – Ấn Độ giáo và Phật giáo.
  • Tình trạng hiện nay: Ngày nay, Phật viện Đồng Dương vẫn còn những tháp và bức tường nguyên vẹn, xen kẽ với cây cỏ xanh mướt, tạo nên khung cảnh hoang sơ mà huyền bí. Đây là nơi lý tưởng để mấy ní:
    • Đi bộ khám phá từng tòa tháp, từng bức tượng còn sót lại
    • Chụp ảnh nghệ thuật với cảnh quan thiên nhiên kết hợp kiến trúc cổ
    • Cảm nhận không khí trầm mặc, yên bình của một trung tâm Phật giáo cổ.

Những tảng gạch nằm chồng chất giữa cỏ dại, như lời kể về một thời vàng son đã lùi sâu vào quá khứ (Ảnh: Sưu tầm)

  • Lời khuyên từ tui: Đi nhẹ nhàng, tôn trọng khu vực và các di tích còn lại. Mang theo giày thoải mái và nước uống, vì phải đi bộ khá nhiều để tham quan hết khu vực.

Vẻ đẹp hoang sơ và trầm lắng của di tích – đi một bước là thấy lịch sử (Ảnh: Sưu tầm)

2. Làng Mộc Kim Bồng – Nơi Tay Nghề Nghệ Nhân “Góp Dựng” Nên Hội An Xưa

Nếu Phật viện Đồng Dương là hồn Chăm Pa, thì Làng mộc Kim Bồng chính là biểu tượng cho sự khéo léo, tinh hoa của người Việt trong việc xây dựng một thương cảng Hội An sầm uất.

  • Địa chỉ: Cẩm Kim, Hội An, Quảng Nam (nay thuộc Đà Nẵng)
  • Cách đi: Lộ trình di chuyển từ Cầu Rồng đến Làng mộc Kim Bồng: https://maps.app.goo.gl/rJKFduzePLnK1Mxq6 
  • Lịch sử và Điểm nổi bật:
    • Kim Bồng hình thành từ thế kỷ 15. Nơi đây là cái nôi của kỹ nghệ mộc thủ công, đặc biệt là nghề mộc xây dựng và đóng ghe thuyền.
    • Thế kỷ 17–18, khi Hội An là thương cảng quốc tế, thợ mộc Kim Bồng đã “hái ra tiền” và trở nên nổi tiếng. Họ là những người đã góp phần dựng nên nhiều công trình, nhà cổ, và những chiếc ghe bầu sừng sững của Hội An xưa.
    • Sản phẩm của làng nghề rất đa dạng: từ nhà cổ, đồ gỗ mỹ nghệ, nội thất, cho đến các chi tiết chạm khắc tinh xảo.

Từng món đồ gỗ – nơi chứa đựng linh hồn của nghề mộc xứ Quảng (Ảnh: Sưu tầm)

  • Trải nghiệm thực tế:
    • Mấy ní nên thuê xe đạp, xe máy, hoặc tiện nhất là đi thuyền (đò) từ phố cổ sang bến đò Cẩm Kim rồi ghé vào làng. Con đường đi rất bình yên và đầy chất “bụi xưa”.
    • Ngày nay, mấy ní có thể tận mắt xem các nghệ nhân cần mẫn làm việc, nghe tiếng gỗ, nhìn bàn tay khéo léo, cảm nhận cái “hồn gỗ” xứ Quảng.
  • Lời khuyên từ tui:
    • Thường miễn phí tham quan. Nếu có thể, hãy mua một món đồ gỗ nhỏ về làm quà. Vừa văn hóa, vừa hữu dụng, lại ủng hộ làng nghề truyền thống.
    • Đi giày thoải mái, mặc đồ nhẹ, tránh chạm vào máy móc. Nên dành ít nhất 1–2 tiếng để tận hưởng không gian và nhịp sống của làng nghề.

Con đường làng Cẩm Kim bình yên, nơi tiếng bào gỗ vang lên mỗi sáng như một nét nhạc của làng nghề. (Ảnh: Sưu tầm)

III. Vì Sao Những Nơi Này Vẫn Giữ Vẻ Yên Bình Đặc Biệt?

  • Di tích với dấu ấn lịch sử: Một số địa điểm như Phật viện Đồng Dương mang dấu ấn thời gian, chiến tranh và thiên nhiên, nhưng chính điều đó tạo nên vẻ hoang sơ, huyền bí và những trải nghiệm khám phá riêng biệt cho du khách.
  • Lựa chọn phong phú cho trải nghiệm: Trong khi nhiều người thường đến biển, resort hay phố cổ, các điểm như Kim Bồng hay Đồng Dương mang đến không gian yên tĩnh, sâu lắng, giúp mấy ní cảm nhận trọn vẹn lịch sử và văn hóa địa phương.
  • Đa dạng di sản để khám phá: Quảng Nam (nay thuộc Đà Nẵng) có hàng trăm di tích và làng nghề với những câu chuyện riêng. Việc còn giữ được vẻ “ẩn mình” là cơ hội tuyệt vời để mấy ní khám phá những góc độc đáo, chưa đông đúc, trải nghiệm cảm giác vừa riêng tư vừa gần gũi với văn hóa xứ Quảng.

IV. Hành Trình Tìm “Hồn Xưa” Của Quảng Nam (nay thuộc Đà Nẵng)

Quảng Nam (nay thuộc Đà Nẵng) rộng lớn và sâu sắc hơn nhiều so với những gì ta thường thấy. Nếu mấy ní chỉ chọn “check-in” ở những nơi hot – thì dễ bỏ lỡ những điều rất đỗi thân thương, rất… hồn Việt.

Tui tha thiết mời gọi mấy ní: hãy thử một lần đi sâu hơn vào vùng đất này. Hãy dành một ngày lận lưng khám phá lịch sử cổ xưa ở Đồng Dương, rồi chiều về lắng nghe tiếng bào gỗ lặng lẽ ở Kim Bồng.

  • Khám phá lịch sử Phật giáo cổ xưa tại Đồng Dương.
  • Lắng nghe nhịp sống của làng mộc Kim Bồng.
  • Thưởng ngoạn cảnh sông nước, đồng quê và lắng nghe những câu chuyện cũ.

Sông Thu Bồn vẫn lặng trôi như mang theo bao câu chuyện của đất Quảng (Ảnh: Sưu tầm)

Biết đâu, ở những nơi ít được chú ý đó, ta lại tìm được cái “hồn xưa” mà phố thị rực rỡ hay resort sang chảnh không bao giờ cho ta. Nếu muốn tiếp tục hành trình khám phá, mấy ní có thể tham khảo bài Khám Phá Trà Linh, Nam Trà My 2025 – Hành Trình Săn Mây 2 Ngày 1 Đêm để lên kế hoạch trọn vẹn hơn cho chuyến đi nha.